Van afval tot grondstof

‘Circulaire economie’: Het klinkt moeilijk, maar Volvo Car Gent probeert het in de praktijk te brengen door afval om te zetten in een grondstof. Zo kan rubberafval omgezet worden in duurzame, elastische vloertegels.

“In de vingers krijgen”
Johan Gentier toont hoe hij het doet - een deurrubber plaats duw je eerst op zijn plaats, "en dat moet je wel wat in je vinger krijgen," zegt hij. “De deurrubbers zijn elastisch, en het kan zijn dat ze niet meteen perfect passen. Dan moet je wat duwen en trekken.”
En dan trekt hij een dunne zwart-rubberen draad uit de deurrubber. "Dat zorgt ervoor dat de deurrubber perfect aansluit," aldus Johan.
Die EPDM-draad (1) heeft zijn werk gedaan, en wordt dan in een gele ton gedeponeerd. Afval dus. Of niet?

Proper en homogeen
Het was teambegeleider Joeri Nobels (Ergolijn 1) opgevallen dat deze draden er zo proper en homogeen uitzagen. Hij wist dat EPDM zeer elastisch is. Joeri doet ook wat aan sport en fitness, en zag dat er in sportzalen veel gebruik wordt gemaakt van elastische rubberen vloertegels. Hij legde al snel het verband.
Het startschot was een kaizen-workshop van onze zone," zegt hij. ‘Kaizen’ staat voor 'voortdurend verbeteren', en in een dergelijke workshop kijkt het team naar wat er zoal kan verbeterd worden. "Dat bekijken we heel ruim," aldus Joeri. "Het gaat hier over het verminderen van kosten, over kwaliteit, maar ook over veiligheid, ergonomie en milieu. We zagen die EPDM-strings en we vroegen ons af: kunnen we hier niets mee doen?"
Joeri begon er meteen aan, en vroeg zijn teamleden om de slierten apart in een ton te verzamelen. Hij maakte een presentatie, en die belandde bij de collega's van Engineering. Later kwam de presentatie terecht bij milieucoördinator Wim Cooman, die er meteen iets in zag. "Prachtig dat Joeri dat heeft opgepikt," zei hij. "Als milieudienst zouden wij dit nooit opgemerkt hebben. Daarom is het zo belangrijk dat alle medewerkers steeds aandacht hebben voor het milieu, en voor wat we daar kunnen verbeteren."

70 ton per jaar
"We spreken hier van 70 ton EPDM per jaar," zegt Wim. "Volvo Cars heeft een milieubeleid dat aansluit bij de duurzaamheidsdoelstellingen van de Verenigde Naties, en spaarzaam omspringen met grondstoffen, afval beperken en indien nodig hergebruiken, kunnen ertoe bijdragen dat de afvalberg verkleint en dat we hergebruiken wat nog waarde heeft. Men spreekt hier ook van de 'circulaire economie' waarbij we de grondstofvoorraden niet uitputten en reststoffen opnieuw inzetten in de kringloop. Deze EPDM-draden waren een mooi voorbeeld. Een eerste onderzoek toonde aan dat er mooie mogelijkheden waren om ze om te zetten in een bruikbare grondstof."
Maar de Vlaamse wetgeving maakte dit niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Om afval in te zetten in een grondstof, heb je een grondstoffenverklaring nodig. Omdat de draden eerst moeten bewerkt worden (ze worden versnipperd tot kleine korrels), worden ze niet automatisch als afval beschouwd, en moet er een uitzondering gevraagd worden aan de Vlaamse afvalstoffenmaatschappij OVAM. Wie een afvalstof wil gebruiken als grondstof, moet voldoen aan de Europese criteria of aan de Vlaamse criteria. De Vlaamse criteria zijn strenger dan de Duitse en Europese richtlijnen, en om die reden werd er een Duitse verwerker gevonden die van de EPDM-slierten duurzame rubberen tegels kan maken. Een eerste proefstaal kwam onlangs binnen.

Magazijn raakte vol
"Het administratieve proces heeft lang geduurd," vertelt Jan Smet van de Milieudienst. "Een klein jaar geleden begonnen we de EPDM-slierten apart in te zamelen, maar we wisten nog niet goed wat we ermee zouden doen. Het magazijn begon stilaan vol te komen met onze afvaltonnen, en het is goed dat we nu een verwerker hebben gevonden. Zodra we het akkoord hebben van OVAM, kunnen we hieraan ook effectief een materiaalstatus koppelen zodat we het transport kunnen optimaliseren."

Toen Vlaams minister Joke Schauvliege enkele maanden geleden op bezoek was in de fabriek, toonde ze zich alvast gewonnen voor het project. De tegels kunnen gebruikt worden op speelpleinen en sportzalen, en misschien ook wel in productie, waar ze een zachte maar stevige vloer kunnen vormen waarop het ergonomisch werken is (er wordt een proefproject voorbereid). Als we afval kunnen omzetten in een waardevolle grondstof, dan wint iedereen er toch bij?

(1) EPDM heeft een hoge elasticiteit (tot 400%), en dit over een groot temperatuursbereik van -35°C tot +120°C, is goed bestand tegen basen, zuren en zouten, en tegen ozon en UV-stralen. EPDM heeft bovendien een lange levensduur van ten minste 50 jaar. Om die redenen wordt EPDM breed toegepast. (Wikipedia)

FOTO: Jan Smet, Wim Cooman en Joeri Nobels. Op de achtergrond: Johan Gentier.

Naar boven